Yer Tutucu Nedir?

Hareketli Yer Tutucu Nedir?

​​

Hareketli yer tutucu, çocuk tarafından takılıp çıkarılabilen ve kaybedilen süt dişinin boşluğunu korumaya yardımcı olan kişiye özel bir apareydir. Birden fazla diş kaybında veya estetik ve fonksiyonel desteğin gerektiği bazı vakalarda tercih edilebilir; ancak düzenli kullanım için çocuk ve ebeveyn uyumu gerektirir.

​

• Estetik Çözüm: Diş eksikliklerini kapatarak çocuğun özgüvenli bir gülüşe sahip olmasını sağlar.

• Fonksiyonel Destek: Erken diş kaybı sonrası bozulan yemek yeme ve konuşma fonksiyonlarını geri kazandırır.

• Kullanım Kolaylığı: Yemek yerken ve diş fırçalarken çıkarılabildiği için ağız hijyeni daha kolay sağlanır.

​

Sabit Yer Tutucu Nedir?

​

Sabit yer tutucu, bir veya birden fazla erken süt dişi kaybından sonra gerekli boşluğu korumak amacıyla destek dişlere yapıştırılan ve yalnızca diş hekimi tarafından çıkarılabilen apareydir. Tek taraflı veya iki taraflı tasarlanabilir; uygun tür muayene ve röntgen değerlendirmesiyle belirlenir.

 

Sabit yer tutucunun sağladığı avantajlar şunlardır:

 

• Rehberlik: Daimi diş için gerekli boşluğun korunmasına yardımcı olur.

• Koruma: İleride oluşabilecek çapraşıklığın şiddetini azaltmaya yardımcı olabilir.

• Önleyici Tedavi: Uygun vakalarda daha kapsamlı ortodontik tedavi ihtimalini azaltabilir.

​

​Yer Tutucu Yapılmazsa Ne Olur? 

​

Bazen ebeveynler "Çocuğumun süt dişi biraz erken düştü, nasılsa yerine alttan yeni diş geliyor. Yer tutucu kullanılmazsa ne olur ki?" şeklinde düşünebilirler. Süt dişleri çiğnemeyi sağlamanın yanı sıra daimi dişlerin sürmesi için gereken yeri koruma fonksiyonu da görmektedir. Dolayısıyla erken süt dişi kaybı alttan gelen daimi dişlerde çapraşıklık oluşması ve hatta daimi dişlerin gömülü kalması gibi birtakım sorunların yaşanma riskini artırmaktadır. Çocuklarda yer tutucu kullanımı erken süt dişi kaybı sonrasında komşu dişlerin boşluğa doğru hareket etme riskini azaltabilir. Bu da ilerleyen yaşlarda oluşabilecek ortodontik tedavi ihtiyacını azaltabilir. 

​

Süt Dişi Çekimi Sonrası Yer Tutucu Gerekir mi?

 

Her süt dişi çekiminden sonra yer tutucu gerekmez. Yer tutucu ihtiyacı; çekilen dişin doğal düşme zamanından ne kadar önce kaybedildiğine, daimi dişin gelişimine, boşluğun mevcut durumuna ve komşu dişlerin kayma riskine göre belirlenir.

​

• Özellikle süt azı dişi erken çekilmiş ve alttaki daimi dişin sürmesine zaman varsa yer tutucu değerlendirilebilir.

• Daimi diş sürmeye çok yakınsa veya boşluk kaybı riski düşükse yer tutucu gerekmeyebilir.

• Karar, ağız içi muayene ve gerektiğinde röntgenle; çocuğun diş yaşı, ağız hijyeni ve tedaviye uyumu birlikte değerlendirilerek verilir.

​​

Yer Tutucu Acıtır mı?

​

Çocuk diş yer tutucu tedavisi uygulanırken ağrı ya da acı hissedilmemektedir. Tedavi uygulanırken anesteziye de ihtiyaç duyulmamaktadır. Çocuklarda yer tutucu kullanımının başladığı ilk günlerde ağız içi yaralar görülebilir. Ağız içi doku zaman içerisinde uyum sağlayarak söz konusu şikayetler ortadan kalkacaktır. 

​

Yer Tutucu Varken Yemek Yenir mi? 

​

Hareketli yer tutucular yemekten önce çıkarılabilir. Yemekten sonra dişler fırçalanıp gerekli oral hijyen sağlandıktan sonra yerlerine takılabilir. Sabit yer tutucular ise diş hekimi tarafından çıkarılabilir. 

​​

Hem sabit hem de hareketli yer tutucular kullanılırken çocukların ağız ve diş sağlığına gereken özeni göstermeleri gerekmektedir. Zira zaman içerisinde apareyler etrafında besin birikimine bağlı olarak çürük oluşabileceği unutulmamalıdır. 

​​

Yer tutucu takıldıktan sonra hangi yiyeceklerden kaçınmalıyız?

Yer tutucunun zarar görmemesi için dikkatli olmak gerekmektedir. Sert ve yapışkan yiyecekler (karamel, sakız) ve ısırılması zor olan gıdalar aparatı kırabilir ya da zarar verebilir.

​​​

Yer Tutucu Kullanırken Nelere Dikkat Etmek Gerekir?

​​

Yer tutucunun istenilen sonucu vermesi için aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir: 

​​

• Yer tutucunun etkinliği için günlük düzenli kullanım şarttır. Kullanıma ara verilmesi, cihazın ağız içiyle olan uyumunu bozabilir ve tedavinin etkinliğini azaltabilir.

• Hareketli yer tutucu, çocuk diş hekiminin belirlediği günlük kullanım süresine uygun olarak takılmalıdır. Yemek, diş fırçalama ve gece kullanımıyla ilgili talimatlar apareyin tasarımına göre değişebileceğinden hekimin önerileri esas alınmalıdır.

• Yer tutucunun bakımı ve temizliği konusunda diş hekiminin verdiği talimatlara harfiyen uyulmalıdır. Düzenli diş fırçalama ve diş ipi kullanımı, yer tutucu etrafındaki diş ve diş etlerinin sağlığını korumak için çok önemlidir.

• Sert yiyecekler ve şekerlemeler, yer tutucuya zarar verebileceğinden, bunlardan kaçınılmalıdır.

​

Yer Tutucu Kaç Yaşında Takılır?

​​

Yer tutucular, genellikle 4 ile 12 yaş arasındaki çocuklarda, süt dişinin doğal düşme zamanından önce kaybedildiği her durumda takılabilir. Sabit bir yaş sınırından ziyade; yer tutucu takılmasına, alttaki kalıcı dişin sürmesine (çıkmasına) 6 aydan fazla zaman olduğu durumlarda karar verilir.

 

Yer Tutucu Kullanımı İçin Kritik Dönemler

 

• 3 - 6 Yaş Arası: Erken dönem süt azı dişi kayıplarında, arka dişlerin öne kaymasını engellemek için kullanılır.

• 6 - 9 Yaş Arası: Karma dişlenme döneminde, kalıcı dişlerin doğru rehberlikle çıkmasını sağlamak için uygulanır.

• 9 - 12 Yaş Arası: Son süt dişleri düşüp kalıcı küçük azı dişleri gelene kadar mevcut boşluğun korunması amaçlanır.​

​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​